Dossier WASH: facts & figures

Het probleem WASH

In de ontwikkelingssamenwerking staat de term WASH voor water, sanitatie en hygiëne. Het gebrek daaraan is een van de grote problemen in ontwikkelingslanden.

  • Wereldwijd hebben zo’n 663 miljoen mensen nog steeds geen toegang tot veilig drinkwater.
  • Een op de drie mensen heeft geen toegang tot adequate sanitaire voorzieningen; dat zijn wereldwijd zo’n 2,4 miljard mensen, vooral in Sub-Sahara-Afrika (41 procent) en Zuid-Azië (31 procent). 950 miljoen mensen doen hun behoeften noodgedwongen ‘in het wild’.
  • Vervuild drinkwater, het ontbreken van goede sanitaire voorzieningen en slechte hygiëne leiden tot ziektes zoals diarree en cholera.
  • Zelfs als er wel veilig drinkwater en goede sanitaire voorzieningen zijn, kan onhygiënisch gedrag ertoe leiden dat mensen alsnog ziek worden. Gedragsverandering is daarom cruciaal om mensen gezond te houden.

De oorzaken

  • Armoede – Als gevolg van armoede hebben families, gemeenschappen en overheden onvoldoende middelen voor het aanleggen van drinkwatersystemen en goede sanitaire voorzieningen. Waterschaarste en gebrek aan kennis over het belang van goede hygiëne maken het probleem alleen maar groter.
  • Geen toegang tot (drink)water – In gebieden met waterschaarste zijn mensen aangewezen op vaak verafgelegen (gemiddeld zo’n zes kilometer) en vaak onveilige waterbronnen, zoals poelen, oude waterputten of riviertjes waarin mensen en dieren ook hun behoeften doen. Het enige alternatief is water kopen bij een verkoper, zonder de garantie dat dit water wel veilig is. Ook op scholen is de watervoorziening vaak slecht of helemaal niet voorhanden. Kinderen kunnen daardoor hun handen niet wassen en geen water drinken. Zonder water is goede hygiëne onmogelijk.
  • WASH is vaak geen prioriteit van overheden – Het ontbreekt overheden in ontwikkelingslanden vaak aan middelen, kennis en politieke wil om te investeren in goede drinkwatersystemen en sanitaire voorzieningen. Omdat vaak verschillende ministeries verantwoordelijk zijn voor water en sanitatie is het regelmatig onduidelijk wie nu verantwoordelijk is voor wat. Vaak blijven taken daardoor liggen, worden watersystemen en waterpunten niet onderhouden en moeten huishoudens zelf hun sanitaire voorzieningen aanleggen.
  • Gewoonte – Slechte hygiëne blijft ook bestaan uit gewoonte. Uit een onderzoek blijkt dat mensen vaak wel weten wat de gevolgen hiervan zijn, maar gedragsverandering kost tijd. Ook als er wel sanitaire voorzieningen zijn, vergeten mensen hun handen te wassen met zeep, de wc schoon te houden of hun wc te gebruiken. Het veranderen van gedrag is heel lastig, maar noodzakelijk om ervoor te zorgen dat mensen niet meer ziek worden.

De gevolgen

  • Kindersterfte en slechte gezondheid – Wereldwijd sterven iedere dag bijna 1.400 jonge kinderen als gevolg van vervuild water en gebrek aan hygiëne. Dat zijn in totaal meer dan 500.000 kinderen per jaar! WASH-gerelateerde aandoeningen veroorzaken zo’n 50 procent van de ondervoedingsproblemen in ontwikkelingslanden en veroorzaken hier ongeveer vijftien procent van de kindersterfte. Slechte hygiëne en vervuild water veroorzaken ook parasitaire ziektes als wormen, schurft en trachoom (een ontsteking in het bindvlies van het oog). In Sub-Sahara-Afrika en Zuid-Azië zijn tussen de 55 en 65 procent van schoolgaande kinderen besmet met wormen. Het dragen van zware emmers water over lange afstanden kan bij kinderen bovendien ernstige hoofd- schouder en nekblessures veroorzaken.
  • Schooluitval – Ziekte en het halen van water uit verafgelegen waterbronnen gaan ten koste van school (in Sub-Sahara-Afrika kost het meisjes ruim een kwart van de dag). Jaarlijks missen kinderen – en vooral meisjes – hierdoor in totaal 400 miljoen schooldagen. Door slechte wc’s op school en het ontbreken van aparte wc’s voor meisjes gaan veel meisjes voortijdig van school, vooral als ze in de puberteit komen en nergens op school en plek hebben om zich te verschonen als ze ongesteld zijn. Alleen al in Sub-Sahara-Afrika loopt een op de tien meisjes hierdoor een schoolopleiding mis.
  • Gezondheidsrisico’s voor zwangere vrouwen – Het dragen van zware emmers water, vaak zo’n 20 kilo, kan leiden tot problemen bij de zwangerschap en baarmoederverzakking. Als zwangere vrouwen vervuild water drinken, kan dit tot gevolg hebben dat de baby ondergewicht heeft, langzamer groeit of hepatitis krijgt.
  • Onveiligheid – Meisjes en vrouwen zijn kwetsbaar voor (seksueel) geweld als ze water halen, naar de wc gaan op school of buiten hun behoeften doen. Uit schaamte houden meisjes en vrouwen hun behoeften vaak tot ’s avonds op, als er geen mensen meer buiten zijn. Dat vergroot het risico om te worden lastiggevallen en maakt bovendien de kans op (urineweg)infecties groter.
  • Hoge kosten – De kosten van slechte hygiëne, onveilig drinkwater en ontbrekende sanitaire voorzieningen zijn enorm hoog. Het gaat daarbij onder meer om kosten voor medicijnen en gezondheidszorg, maar ook om de uitval van arbeidskrachten en gebrek aan scholing. In Sub-Sahara-Afrika beslaan deze kosten vijf procent van het bruto nationale product. De helft van alle ziekenhuisbedden in ontwikkelingslanden is gevuld met mensen die lijden aan ziektes die veroorzaakt zijn door vervuild drinkwater, onveilige sanitaire voorzieningen en slechte hygiëne.

Bronnen

Children and Water, WaterAid
We Can’t Wait – A report on sanitation and hygiene for women and girls, WaterAid
Women and WASH: water, sanitation, and hygiene for women’s right and gender equality, WaterAid, 2013
Sanitation and water for all would save 2.5 million lives, discussion paper WaterAid, april 2012
Growing up Without WASH, WaterAid, 2011

Inspireer je vrienden

Steun Plan Nederland en geef deze meisjes de kans om naar school te gaan en uit te groeien tot krachtige vrouwen.

Investeer in meisjes

Hoe kun jij helpen?

Steun onze meisjesprojecten