Meisjesbesnijdenis (FGM)

meisjesbesnijdenisWereldwijd zijn ruim 200 miljoen meisjes en vrouwen slachtoffer van besnijdenis, ook wel Female Genitale Mutilation/Cutting (FGM/C). Het besnijden van meisjes en jonge vrouwen is een verschrikkelijke verminking van het lichaam en een schending van de meest fundamentele rechten. Slachtoffers worstelen levenslang met de fysieke en emotionele gevolgen van de ingreep. De Verenigde Naties spreken zelfs van marteling.

Wat is meisjesbesnijdenis?

Meisjesbesnijdenis (of vrouwenbesnijdenis) is het gedeeltelijk of helemaal wegsnijden van de vrouwelijke geslachtsorganen, zonder dat daarvoor medische redenen zijn.
Er zijn vier verschillende types meisjesbesnijdenissen:

    • Clitoridectomie: het gedeeltelijke of volledig verwijderen van de clitoris. In bijzondere gevallen wordt de huid rondom de clitoris, de prepuce, verwijderd.
    • Excisie: het gedeeltelijk of volledig verwijderen van de clitoris en de kleine schaamlippen. In sommige gevallen worden de grote schaamlippen ook verwijderd.
    • Infibulatie: het vernauwen van de vaginale opening door de kleine en grote schaamlippen volledig te verwijderen en de overgebleven delen aan elkaar vast te naaien. In sommige gevallen wordt ook de clitoris verwijderd.
    • Alle andere schadelijke procedures die ervoor zorgen dat de vrouwelijke geslachtsorganen verminkt worden, zoals: verbranden, piercen, prikken of schrapen.

Bron: WHO, 2014

Redenen voor meisjesbesnijdenis

De redenen die worden gegeven voor meisjesbesnijdenis variëren van samenleving tot samenleving, maar hebben altijd te maken met traditie en een cultureel bepaalde visie op vrouwelijke seksualiteit en aantrekkelijkheid. Meisjesbesnijdenis beperkt zich niet tot één cultuur of religie.

1. Een onbesneden vrouw is vies
Door het verwijderen van haar genitaliën, zou een vrouw worden gereinigd en klaargemaakt voor het moederschap. Een onbesneden vrouw zou te vies zijn om eten te maken voor een echtgenoot. Zo’n vrouw vindt nooit een man en wordt niet geaccepteerd in het dorp.

2. Een onbesneden vrouw maakt de man impotent
Er bestaan veel fabels over besnijden. Zo zouden mannen, wanneer ze met een onbesneden vrouw seks hebben, impotent raken. Ook bestaat de hardnekkige overtuiging dat onbesneden meisjes losbandig en onhandelbaar zouden zijn en geen zonen kunnen krijgen. Het is door deze fabels voor een onbesneden vrouw moeilijk om een huwelijkspartner te vinden; een grote angst voor veel ouders daar.

3. Een meisje wordt een vrouw
Vrouwen in landen als Ethiopië en Kenia hebben altijd geleerd dat besnijdenis hoort bij de groei naar volwassenheid. Sommige vrouwen zien ‘onder het mes gaan’ als deel van hun cultuur en accepteren dat. Sterker nog: zij zijn er trots op en willen het ook voor hun dochters…

4. Het moet volgens de besnijdster van het dorp
Bijna alle besnijdenissen worden door vrouwen uitgevoerd. Deze vrouwen bekleden een belangrijke maatschappelijke functie en ze genieten veel aanzien in het dorp. Als zij zeggen dat het moet, dan volgen veel ouders dat gebod.

5. Het zou moeten volgens de religie
Veel ouders zijn er van overtuigd dat hun religie hen voorschrijft om hun dochter op een bepaalde leeftijd te laten besnijden. Maar dit is in geen enkel religieus boek terug te vinden (WHO, 2016).

Gevolgen voor meisjes

Meisjesbesnijdenissen veroorzaken lichamelijke, psychische en seksuele problemen bij de slachtoffers en hebben grote gezondheidsrisico’s die soms zelfs leiden tot de dood. De kans op problemen is groot, zowel kort na de ingreep als op de lange termijn. Veel meisjes en vrouwen leggen bij de klachten geen verband met hun besnijdenis.
Lichamelijke klachten kunnen bestaan uit: extreme (chronische) pijn, overmatig bloedverlies, infecties (lokaal, maar ook hepatitis, hiv en tetanus), menstruatieklachten, littekenvorming, pijn bij de seks, problemen bij de bevalling of zelfs overlijden.
Psychosociale klachten kunnen bestaan uit: angst, depressie, posttraumatische-stressstoornis (ptss), problemen met seks.

Door al deze lichamelijke en psychische klachten kunnen of willen meisjes vaak niet naar school. Ze zijn niet in staat hun middelbare schoolopleiding af te maken. Dit heeft weer invloed op hun kansen op een goede baan en een goed inkomen op latere leeftijd. De kans om te ontsnappen uit de armoedespiraal wordt hen ontnomen.

Vrouwen en meisjesbesnijdenissen

Vooral verlangen naar acceptatie, angst voor sociale uitsluiting en de overtuiging dat het gaat om een religieus gebod motiveert meisjes om besnijdenis te ondergaan en ook later hun dochters te laten besnijden. Besneden vrouwen en meisjes zijn eerder geneigd de traditie te willen handhaven.

Lees hier meer over in het artikel Waarom laten moeders hun dochter besnijden?

Mannen en meisjesbesnijdenissen

Door goede voorlichting en het bespreekbaar maken van meisjesbesnijdenis, zeggen steeds meer mensen ‘nee’. Zowel vrouwen als mannen. Daarom worden ook mannen ingezet om deze schadelijke praktijken uit te bannen. In het huishouden is de man namelijk vaak degene die belangrijke beslissingen neemt en de meeste invloed heeft. Ook betrekken we jongens en jonge mannen. Zij kunnen ervoor pleiten dat zij geen besneden vrouw als huwelijkspartner willen.
Lees over deze mannen die nee zeggen tegen meisjesbesnijdenis.

Meisjesbesnijdenis en religie

Meisjesbesnijdenis is een culturele traditie en worden in geen enkele religie voorgeschreven. Toch is dat wel wat vele mensen denken, inclusief ouders van de meisjes en lokale en religieuze leiders.
In veel landen waar kindhuwelijken traditie zijn, worden meisjes ook besneden. Maar er zijn uitzonderingen. Bangladesh en Niger bijvoorbeeld, tellen een hoog percentage kindhuwelijken, maar meisjesbesnijdenissen komen er niet veel voor.

Zien we verbetering?

De afgelopen dertig jaar is er een positieve verandering te zien in het aantal slachtoffers van meisjesbesnijdenissen. Het tij begint te keren. In Burkina Faso, bijvoorbeeld vindt 87% van de besneden vrouwen dat deze pijnlijke traditie moet stoppen. Toegenomen kennis van de negatieve effecten van besnijdenis, veranderende attitudes van mannen en grotere weerbaarheid van meisjes en vrouwen zorgen voor een gestage daling van het aantal meisjes dat wordt besneden. In het overgrote deel van de landen met betrouwbare cijfers zien we dat jonge meisjes al minder vaak slachtoffer worden dan hun moeders. Maar de weg is nog lang. Heel wat landen in Afrika en het Midden-Oosten kennen een sterke bevolkingsgroei, zodat ook het aantal slachtoffers in de toekomst zal stijgen.

Bronnen:
World Health Organisation (februari 2014) – Factsheet Female Genital Mutilation.
UNICEF (juli 2013) – Female Genital Mutilation/Cutting: A statistical overview and exploration of the dynamics of change.
Pharos Expertise Centrum (2016) – Factsheet vrouwelijke genitale verminking.

Lees meer over meisjesbesnijdenis:

Inspireer je vrienden

Steun Plan Nederland en geef deze meisjes de kans om naar school te gaan en uit te groeien tot krachtige vrouwen.

Investeer in meisjes

Hoe kun jij helpen?

Steun onze meisjesprojecten

Lees meer over investeren in meisjes