Pedagogische tik

9 september 2014

Door Helen

‘Onze gedragscode gaat verder dan de wet’, vertelt Ramatu. Als adviseur kindbescherming bij Plan in Sierra Leone werkt zij onder andere aan aanscherping van de wet voor kinderbescherming. Dat is een moeizaam proces. Beleidsmedewerkers zijn van goede wil. Maar politici zijn vaak bang dat een uitgesproken standpunt hen stemmen van de traditionele achterban kost. ‘Vandaar dat in onze wet nog altijd geen expliciet verbod is opgenomen op het besnijden van meisjes en op kindhuwelijken.’

Het is alleen mishandeling als het bloedt

Ook over kindermishandeling is de wet onduidelijk. Wat mag er nu wel en niet? Slaan maakt voor heel veel ouders in Sierra Leone deel uit van de opvoeding. ‘Hoe gaan wij onze kinderen opvoeden tot verantwoordelijke burgers als we ze niet mogen slaan?’, vragen zij zich af. ‘Het is alleen mishandeling als het bloedt, of als het kind er blauwe plekken aan overhoudt’, vinden veel mensen. Anderen zijn van mening dat de overheid zich simpelweg niet heeft te bemoeien met ‘privézaken’. Eigenlijk is het niet heel anders dan de discussies rond de befaamde pedagogische tik in Nederland, bedenk ik me.

‘Omdat Plan staat voor de rechten van kinderen, wachten wij de aanpassing van de wet niet af’, vertelt Ramatu. ‘We eisen van al onze partnerorganisaties, leveranciers en bezoekers dat zij de kinderrechten respecteren zoals ze zijn vastgelegd in het Kinderrechtenverdrag’. Ook medewerkers van Plan zelf committeren zich aan de kinderrechten. ‘Wij geloven in practice what you preach’.

Goede manier van opvoeden

Dat is niet altijd zo vanzelfsprekend als het lijkt. In 2004 logeerde ik bij een Zweedse collega die bij Plan in Uganda werkte. Zij had lange gesprekken met haar Ugandese collega’s over opvoeding, ouderschap en kinderrechten. ‘Ik werk met mensen die hun eigen kinderen stelselmatig slaan. Niet omdat ze niet van hun kinderen houden, maar omdat ze ervan overtuigd zijn dat dat een goede manier van opvoeden is’, verzuchtte zij.

Een kleine tien jaar later rijd ik met twee Nederlandse journalistes door Moyamba, een slaperig provinciestadje op het verpletterend groene platteland van Sierra Leone. We schrikken op van tumult. Een jongetje van een jaar of tien wordt hardhandig bij een arm vastgegrepen door een volwassen vrouw – zijn (stief)moeder, een tante? Ze ranselt hem af met een dik stuk hout. Het jongetje schreeuwt moord en brand. De andere kinderen en volwassenen die in en om het huis scharrelen, lijken er niet op te letten.

Plan-chauffeur Omar stopt en laat zijn raampje zakken. Hij roept de vrouw iets toe in het Krio, een van de lokale talen van Sierra Leone. In de korte woordenwisseling die volgt, maakt het jongetje zich zo snel hij kan uit de voeten. De vrouw voegt Omar nog een bijzonder onvriendelijk klinkende opmerking toe. Hij schudt afkeurend zijn hoofd en levert ons zonder verder oponthoud af bij ons guesthouse.

Trots

’s Avonds praten we na. Hadden we niet iets moeten doen? Moeten we dit melden? Is dit dagelijkse kost voor dit jongetje? Voor hoeveel andere kinderen? Gebeurt dit in Nederland niet net zo goed, maar lijkt het allemaal minder erg omdat we er niet persoonlijk mee in aanraking komen? Hoe opzienbarend is een pak rammel in een land waar herinneringen aan een gruwelijke burgeroorlog nog zo vers zijn en waar ouders vooral bezig zijn met zorgen voor voldoende voedsel?

Vragen, vragen en nog meer vragen. Toch ben ik ook trots. Trots op mijn Zweedse collega, die jarenlang de discussie aanging met haar Ugandese collega’s. En trots op mijn collega Omar, die zonder aarzelen een wildvreemde vrouw aanspreekt op haar gedrag. Het zijn momentopnames, en er is nog ongelooflijk veel leed. Maar ik kies ervoor om te geloven dat we kleine stapjes vooruit zetten, dat we met elkaar langzaam maar zeker veranderingen teweeg kunnen brengen.

Helen Evertsz
Coördinator Girl-Powerprogramma
Plan Nederland

Inspireer je vrienden

Steun het werk van Plan! Sponsor een kind of steun onze meisjesprojecten!

Hoe kun jij helpen?

Steun onze meisjesprojecten

Sponsor een kind

Voor 25 euro per maand

Geslacht
Leeftijd