Indonesië, het land van de tegenstellingen

28 augustus 2014

blog: door Sara Hoefnagel (19)

Een maand of twee maanden geleden, vijf uur ’s ochtends, landde het vliegtuig dat een etmaal daarvoor opsteeg in Jakarta (Indonesië) op Nederlandse bodem. Daarmee leek het avontuur tot een einde te zijn gekomen, maar na twee weken lang ondergedompeld te zijn in de Indonesische cultuur en het leven dat zich daar dagelijks op veelal exact dezelfde wijze voltrekt – familie, werk, familie –, was er nog genoeg om over na te denken.

Indonesië  een Warm welkom van Sanita en haar familie

Een warm welkom van Sanita en haar familie

Iedere dag stelden wij ons opnieuw voor, aan die ene vriendelijke manager tot het volgende verlegen, maar vooral nieuwsgierige en giechelende meisje. Veel vragen waren nodig om erachter te komen wat de jongeren in Indonesië dreef, gelukkig maakten of frustreerden. Vooral het krijgen van een daadwerkelijk antwoord op dit laatste vereiste een zeer van Aziatische norm afwijkende benadering. ‘Schone schijn ophouden’ lijkt namelijk uitgevonden in dat prachtige, vruchtbare en bloed verziekend warme land. Het is een houding die veel urgente zaken lijkt te negeren, al creëert het ook een sfeer van gemoedelijkheid en saamhorigheid. We (lees: Indonesiërs) zijn ons er immers allemaal bewust van dat we het vooral niet alleen moeten doen – willen we iets beginnen. Samen ontsnappen we van de bureaucratie, de rompslomp van het politiek systeem dat bruist van corruptie. Wij versus hen, het volk tegen de overheid. Al lijken de bedoelingen in theorie, het wettelijk en formele beleid van de regering, zo gek nog niet, in de praktijk blijkt er sprake van een groot gemis op het gebied van implementatie. Het integreren van stimulerende investeringen op zaken als onderwijs lijkt dan vooral een taak weggelegd voor het volk, maar sociale druk en het gebrek aan opleiding staan de noodzaak van ontwikkeling in de weg. Familie geldt als hoogste goed, maar tegelijkertijd buit menig werkgever de jonge werknemer uit.

Indonesië Bamboe manden vlechten met de vrouwen uit het dorp

Kennismaken met kinderen uit het dorp in een mix van Bahasa, Nederlands, maar vooral met veel gelach en handgebaren.

Een land met zoveel potentie, maar ook een land met zoveel tegenstrijdigheden, waardoor ontwikkeling met name op maatschappelijk gebied stagneert. De economie groeit daarentegen namelijk wel. Maar juist met de groei van de economie neemt het maatschappelijk belang af, groeit het gat tussen arm en rijk, en wijzen volk en overheid vooral naar elkaar. De oplossing van het volk lijkt te liggen in het opzetten van kleinere ondernemingen, zoals Taman, die een bedrijfje opzette waarmee hij voor negen vrouwen uit zijn dorp werkgelegenheid creëerde. Hij verschafte een uitzonderlijke mogelijkheid, namelijk die van parttime werken. Tot onze verbazing bleek dit namelijk een ongewoon verschijnsel. Het gevolg is dat werken naast studeren niet mogelijk is. En waar een groot deel van Indonesië onder of rond de armoedegrens leeft, is de keuze tussen het voortzetten of stoppen van de studie dus snel gemaakt.

Indonesië Taman in actie op zijn werkplaats

Taman in actie op zijn werkplaats.

Zo ontmoetten wij ook Nani, die met negentien jaar duizenden afstandsbedieningen per dag in elkaar zet om zichzelf en haar familie te voorzien. En ja, ze had wel dokter willen worden, maar haar broertje ging naar de universiteit en daar was geld voor nodig. Of neem de vissersjongen, die ook wel fotograaf had willen worden, maar toch liever direct zijn geld in zijn portemonnee had na een dag werken om de bekende Kretec sigaretten en een biertje in de lokale kroeg te halen. Er bleek een groot gat tussen ‘de droom’ en het dagelijks bestaan te zijn, dat door een complex werk van redenen in stand werd gehouden. De belangrijkste reden volgens velen scheen de ‘mindset’ te zijn. Oftewel: intrinsieke motivatie zou bij vele jongeren in Indonesië ontbreken om actie te ondernemen om een ander leven op te bouwen dan dat wat doorgaans wordt geleidt. Daadwerkelijke realisatie van een stappenplan om uiteindelijk tot het beoogde doel te komen, is voor velen een stap te ver. En zonder voorbeeld van ouders of bekenden die dit wel deden of hadden gedaan, is dat dus geen ongewoon resultaat. Degenen die daarentegen wel initiatief toonden, lieten zien dat er van alles mogelijk is. Zo ontmoetten wij een meisje die in het geheim een eigen sieradenlijn opzette, naast haar studie. Het gebrek aan goedkeuring van haar ouders voor een degelijk project was voor haar reden om het stiekem te doen. Toen bleek dat met behulp van social media de verkoop van haar sieraden ook echt ging lopen, schonk zij een deel van het geld aan haar ouders en betrok zij hen wel bij het project. Nu waren haar ouders uiteraard erg trots en steunden zij haar.

Indonesië Jone vrouwen uit het dorp van Taman

Jonge vrouwen uit het dorp van Taman.

Door voorbeelden zoals de jongen die negen vrouwen leerde omgaan met naaimachines en zo iedere dag ladingen portemonnees en tassen kon produceren en het meisje die haar eigen bedrijfje runt, te delen, worden mogelijkheden gecreëerd om entrepreneurship meer aanzien te geven. En dat is van groot belang, gezien het een oplossing kan zijn voor de hoge werkeloosheid. In het dagelijks Javaanse leven blijkt alleen dat veel jongeren liever onder een baas te werken, dan dat zij ambiëren eigen baas te worden. Enerzijds is dit te verklaren aan de hand van het volgende karakter dat vele Aziaten bezitten. Anderzijds spelen ook culturele normen en waarden, waar het idee van sociale druk uit voortvloeit, een grote rol. Als werknemer draag je veelal een shirt, een badge of is van een ander voorwerp af te leiden dat jij werkzaam bent binnen een bepaald bedrijf. Als eigen baas daarentegen, zien mensen niet wat jij doet en dat schept het idee dat je niet werkt en dus ook niet meehelpt in het voorzien van de familie. En zoals al eerder genoemd: familie is het hoogste goed. En hand in hand hiermee religie. Oftewel: Wanneer je werkt, draag je bij aan de familie. Wanneer je bijdraagt aan de familie, dan ben je een goede moslim (of christen in sommige gevallen). Deze gedachtegang wordt generatie op generatie overgegeven, al is er vanaf de opkomst van internet en de technologische ontwikkelingen toch een verschuiving kenbaar.

Indonesië Sara in gesprek op het Plan Indonesie kantoor over het YEE programma

In gesprek op het Plan Indonesië kantoor over het Youth Economic Empowerment programma.

Waar de meeste ouders van de huidige jonge generatie geen kennis hebben van de mogelijkheden en gevaren die internet biedt, hebben de jongeren vrijspel in de digitale wereld. Dit heeft als gevolg dat zij meer dan hun ouders weten wat er om hen heen gebeurt in de wereld. Vanuit het idee ‘wat niet weet, wat niet deert’, voelen zij in tegenstelling tot hun ouders dus wel een bepaalde druk om mogelijkheden die buiten het dorp liggen, te grijpen. De mogelijkheid om een andere weg in te slaan dan voorheen, lijkt dus steeds realistischer te worden wanneer kennis toeneemt. Dit kwam boven water toen wij in een dorp met groep jonge vrouwen spraken die van bamboe schalen en manden vlochten. Zij waren tussen de achttien en vijfentwintig jaar en waren allen getrouwd en hadden een of meerdere kinderen. Voordat zij deel uitmaakte van het YEE-programma van Plan hadden zij geen idee dat zij in feite niets verdiende met hun werk. Door kennis te verwerven over financieel management en principes als dat van vraag en aanbod konden zij hun werk optimaliseren waardoor zij een – marginaal – verdienmodel konden realiseren. Met de vraag of zij een andere toekomst voor hun kind wilden, stemden alle vrouwen daarbij overtuigend in. Zo wilden zij graag dat hun kinderen naar school zouden gaan en zouden wachten met trouwen en het krijgen van kinderen. Zij waren zich ervan bewust dat dan ook het heersende idee dat een vrouw rond haar twintigste moest settelen, om niet door de bevolking als oude vrijster gezien te worden, los gelaten moest worden.

Indonesië Bamboe manden vlechten met de vrouwen uit het dorp

Bamboe manden vlechten met de vrouwen uit het dorp.

Er is dus enorm veel verschuiving op een nog grotere diversiteit aan factoren nodig, wil ontwikkeling en verandering worden gerealiseerd. Dat is frustrerend, maar tegelijkertijd moeten we niet vergeten dat ontwikkeling en groei ook vaak gaten vergroot. En dat bepaalde culturele normen en waarden moeten worden verworpen wanneer er veranderingen voltrekken. Dat kan ten koste gaan van de authenticiteit van de bevolking en het land. Het gebrek aan educatie heeft namelijk ook als resultaat dat overdracht van kennis van generatie op generatie gebeurd, waardoor het belang van familie, vrienden en kennissen centraal staat. Dit creëert een sociale omgeving die ook heel veel saamhorigheid en aandacht voor elkaar kent. En hoe stagnerend de sociale druk en familie eer ook kan werken, het heeft er wel toe geleid dat wij overal met open armen, de heerlijkste schalen met eten – en vooruit: met heel veel telefoontjes met camera’s – ontvangen werden. En wanneer je op een gegeven moment niets meer kan behalve van het bed naar het eerste de beste bosje buiten rennen, omdat de maag het eten nog niet aankan: zij stonden klaar met kruidenthee, pastilles en isotone drankjes. ‘Voor familie heb je alles over’, en familie wordt je blijkbaar snel. En dat is iets waar wij absoluut iets van kunnen leren. Indonesië, al liet je af en toe mijn bloed koken: Tarima kashi, ik hou van je!

Inspireer je vrienden

Steun het werk van Plan! Sponsor een kind of steun onze meisjesprojecten!

Hoe kun jij helpen?

Steun onze meisjesprojecten

Lees meer over investeren in meisjes

Sponsor een kind

Voor 25 euro per maand

Geslacht
Leeftijd
Lees meer over het sponsoren van een kind