Een zee van tenten, zover het oog rijkt  

17 juni 2013

Nigel Chapman, CEO van Plan International, bezocht onlangs Gouedebo, het opvangkamp van duizenden Malinese vluchtelingen in buurland Burkina Faso. Impressies van een indrukwekkend bezoek.

Nigel-in-BF1-201305-BFA-11-lprOngeveer 280 kilometer van de Burkinese hoofdstad Quagadougou ligt het opvangkamp Gouedebo, midden in de Sahel-zone. Het is al een jaar een tijdelijk thuis voor 10.000 vluchtelingen uit Mali, die het geweld in hun vaderland zijn ontvlucht.

Omdat het dit jaar nog nauwelijks heeft geregend, is het droog en stoffig in Gouedebo. Stoffig, winderig en uitgestrekt; een zee van handgemaakte tenten, zover het oog rijkt.

Maar zelfs in de meest vruchtbare tijd van het jaar zal dit geen aangename woonplaats zijn, niet voor het merendeel van de vluchtelingen: de Tuaregs die gewend zijn aan de vrijheid van een nomadenleven met hun vee en kuddes geiten.

Robuuste klaslokalen

Gouedebo is een groot kamp. Een vijfde van alle Malinese vluchtelingen die de grens met Burkina Faso zijn overgetrokken, hebben hier een onderkomen gevonden. De coördinatie van de hulpprogramma´s hier is in handen van de UNHCR; Plan heeft daarbij de lead in een onderwijs- en beschermingsprogramma voor de vluchtelingenkinderen en ondersteunt het programma voor drinkwater en sanitaire voorzieningen.

Nigel-in-BF2-201304-BFA-08-lprWe zijn nog maar een jaar bezig, maar het werk van Plan is nadrukkelijk zichtbaar door de robuuste klaslokalen, waar zo’n 650 kinderen les krijgen, inclusief een groep Burkinese kinderen uit de buurt van het kamp. We vinden dat belangrijk. Het laat zien dat we in een samenleving waar veel kinderen niet naar school kunnen, niet alleen mogelijkheden scheppen voor vluchtelingenkinderen, maar ook voor de lokale kinderen.

Er gaan gelukkig hel veel meisjes naar onze school, die wordt geruind door een team van ongeveer 30 leerkrachten. Zij geven zes uur les per dag, gesplitst in twee blokken van drie uur om de hittepiek van de middag te vermijden. Veel van de kinderen zijn nog nooit eerder naar school gegaan; een zilveren randje bij al de ellende van hun vluchtelingenbestaan.

Latrineschaarste

In het kamp tref ik de net verkozen leden van de Vluchtelingenraad en de Vrouwenraad. Ze zwaaien me allemaal lof toe over ons onderwijs- en beschermingsprogramma, maar ze willen vooral hun zorgen met me delen: het gebrek aan sanitaire voorzieningen. Er is een grote schaarste aan werkende latrines in het kamp. En dat zal alleen maar erger worden in de natte tijd die eraan komt en de bijbehorende harde wind, die de noodlatrines zo omver blaast.

Plan vervult op dit terrein een ondersteunende rol: de hulporganisatie die hierin de leiding heeft laat ons weten dat ze simpelweg de middelen niet hebben om meer latrines te bouwen en de UNHCR bevestigt dat. Het stemt me treurig en de ironie van dit probleem dringt zich op: hoe kan het zijn dat we wel kunnen zorgen voor goed functionerende scholen met alle complexiteit van dien, maar niet voor voldoende wc’s die het doen en die zo belangrijk zijn voor het gevoel van menselijke waardigheid van de mensen die hier moeten leven.

In gedachten loop ik door het kamp. De vrouwen hebben ‘t druk. Ze wassen, koken, zijn bezig met hun kinderen en maken hun tent schoon. De mannen zie ik vooral rondhangen. Ze hebben niets te doen.

Leven met onzekerheid

Als ik terugkom van mijn korte wandeling vraag ik de trotste mannen van de vluchtelingenraad of ze enig idee hebben wanneer ze naar Mali terug kunnen.

Ze kunnen me geen antwoord geven. Voor de redenen om te vluchten voor het geweld in Mali is geen standaardversie. Iedereen heeft een eigen verhaal, dus is er ook geen universeel antwoord op de vraag: wanneer is veilig veilig genoeg?

Het is hard en moeilijk te leven met deze onzekerheid in een vreemd land, hoeveel mensen er ook zijn die willen helpen, die voor eten, water en onderdak zorgen. Het bestaan van de vluchtelingen in dit kamp is vooral een kwestie van overleven en wachten. En in zekere zin is dat ok het dilemma van de overheid in Burkina Faso en van organisaties als Plan: hoe lang moeten we vooruit plannen? Hoe lang zal dit kamp nodig zijn? Hoe langer dat duurt, hoe meer er nodig is op het gebied van voorzieningen en hoe meer geld er nodig is.

Sinds de donorconferentie over Mali in Brussel, staat de hulp aan de duizenden Malinese vluchtelingen gelukkig wel weer op de internationale agenda. Dat is een lichtpuntje. Want het werd steeds moeilijker fondsen te vinden, ook in het licht van het verschrikkelijke conflict in Syrië, dat Mali naar de achtergrond heeft gedrukt.

Ik vertrek uit Gouedebo met een gevoel van urgentie, maar ook met een gevoel van trots. Het is mooi te zien hoe snel we leren en hoeveel de jonge, toegewijde staf voor elkaar krijgt in de meest moeilijke omstandigheden denkbaar.

Inspireer je vrienden

Steun het werk van Plan! Sponsor een kind of steun onze meisjesprojecten!

Hoe kun jij helpen?

Steun onze meisjesprojecten

Sponsor een kind

Voor 25 euro per maand

Geslacht
Leeftijd