BLOG: Geef vrede (en kinderen) een kans in Zuid-Sudan

24 maart 2014

Door: Unni Krishnan, hoofd noodhulp en rampenbestrijding Plan International

Soldaten en rebellen kunnen een oorlog beginnen. Maar het zijn de gewone mensen, en vaak de kinderen, die het echte gevecht moeten leveren.
Ik ben in Zuid-Sudan. In een groep van ongeveer honderd kinderen trekken twee meisjes mijn aandacht: Madiha (9) en Lina (4). Het is niet hun zwijgzaamheid die me opvalt temidden van de zingende, spelende en soms huilende kinderen. Het is de manier waarop zij elkaar vasthouden.

Speelgoedkonijn
Lina drukt haar blauwe speelgoedkonijn tegen zich aan en kijkt onafgebroken naar haar grote zus. Madiha heeft haar armen om haar kleine zusje geslagen en houdt alles om haar heen scherp in de gaten. Ik ontmoet de twee zusjes in de kindvriendelijke ruimte van Plan in het vluchtelingenkamp in Awerial County in Zuid-Sudan. Deze plek is een levenslijn voor vluchtelingenkinderen die hun familie en vrienden zijn kwijtgeraakt. Het is een veilige plek om te ontspannen in de vorm van een witte tent met een vriendelijk blauw logo. Ik probeer me te concentreren op de kinderen, maar mijn ogen gaan steeds terug naar Lina en Madiha. De liefde tussen de twee kleine meisjes is bijna voelbaar en hun zwijgzaamheid vertelt mij hun verhaal.

Nachtmerrie
Een mislukte staatsgreep in december 2013 en een gewapend conflict veroorzaken in Zuid-Sudan een humanitaire catastrofe. De media maken melding van ‘duizenden doden’. De VN schat dat het geweld meer dan 900.000 mensen van hun huis heeft verjaagd, onder wie zo’n 190.000 die over de grens naar de buurlanden zijn gevlucht. Duizenden kinderen en vrouwen zitten gevangen in het kruisvuur, ver van huis, gescheiden van familie en vrienden, slachtoffer van een nachtmerrie waaruit ze niet wakker worden.

Moeder en vader tegelijk
Madiha vertelt haar verhaal met angst in haar ogen. Ze zag gewapende mannen die iedereen neerknalden. Haar stad Bor, in Jonglei State, veranderde in een paar uur in de bloedige frontlinie van de strijd tussen regeringstroepen en gewapende rebellen. De gewelddadigheden die in december begonnen, zijn inmiddels totaal geëscaleerd. En terwijl duizenden mensen het leven lieten, begon een exodus van ongekende omvang.
Op 28 december werden Madiha’s vader en moeder ingerekend door gewapende mannen. Later die dag werden ze doodgeschoten, met het geweer tegen hun hoofd. De kleine Madiha zag het allemaal gebeuren. Haar eerste instinct was om Lina te beschermen. Ze greep de hand van haar kleine zusje en rende zo hard als ze kon. Ze wisten te ontsnappen en Madiha, negen jaar oud, was ineens moeder en vader tegelijk. In haar vlucht liet ze ook haar kindertijd achter.

Overleven
De zusjes sloten zich aan bij de stroom van vluchtelingen die zich naar de Nijl bewoog. Veel mensen waren gewond door het geweervuur van de gevechten in Bor. Het lukte de meisjes een plekje te vinden op een boot, die hen naar de andere oever van de Nijl bracht. Een heel volle boot, vertelt Madiha.

Sindsdien wonen ze in het opvangkamp in Awerial. Ik kijk rond in de tent. Meer dan honderd kinderen zoeken hier veiligheid, en ze hebben vast allemaal een vergelijkbaar verhaal. Verhalen waarin logica en redelijkheid geen plaats hebben en alleen overleven telt.

Nieuwgeboren staat
Op 9 juli 2011 was de wereld getuige van de geboorte van Zuid-Sudan. Meer dan 99 procent van de Zuid-Sudanezen kozen voor onafhankelijkheid in een historisch referendum. De Sudanese burgeroorlog tussen noord tussen zuid kostte meer dan 2,5 miljoen mensen het leven en ruim 5 miljoen mensen raakten ontheemd. De onafhankelijkheid van Zuid-Sudan was gevestigd op de collectieve hoop van alle inwoners. Ik was er, vlak na het referendum, om het werk van Plan te ondersteunen en luisterde naar een groep jongeren die zich hadden verzameld op een provisorisch voetbalveld in Juba, de hoofdstad van de nieuwgeboren staat. Hun optimisme was aanstekelijk. Toen nog wel.

Race tegen de klok
Maar het mocht allemaal niet duren. Ruim twee jaar na de onafhankelijkheid ontaardde een politieke controverse tussen president Salva Kiir en voormalig Vice-president Riek Machar in een bloedige oorlog. De VN bestempelt de Zuid-Sudanese crisis als een level-3 emergency, de hoogste in het VN-systeem en vergelijkbaar met de crisis in Syrië. Ondanks de vredesovereenkomst die eind januari is getekend, gaat de strijd door en kunnen humanitaire organisaties als Plan maar moeilijk hun werk doen. Gebrek aan geld, weinig media-aandacht en een dreigende voedselcrisis zorgen samen voor een race tegen de klok voor de 3,7 miljoen mensen die afhankelijk zijn van noodhulp.

De helft van de getroffen Zuid-Sudanezen kreeg daardoor tot voor kort geen of nauwelijks hulp. En daar komt nog bij dat kinderen als Madiha en Lina niet alleen voedsel, water en onderdak nodig hebben. Voor hen is ook zorg, opvang en psychosociale steun essentieel om blijvende, onomkeerbare schade te voorkomen.

Geld!
De VN en hulporganisaties hebben dus geld nodig. De VN heeft becijferd dat het 1,27 miljard dollar kost om voor de komende zes maanden levensreddende hulp te bieden aan de mensen in Zuid-Sudan, die recht hebben op een leven in waardigheid. Maar tot nu toe hebben donoren daarvan maar 21 procent toegezegd. Noodhulp vereist fondsen en fondsenwerving heeft de aandacht van de wereld nodig…

Oorlog en humanitaire crises zijn niet nieuw in Zuid-Sudan. Dat maakt het des te erger voor kinderen als Madiha en Lina, want zij betalen de prijs. In de Zuid-Sudanese crisis is 53 procent van de getroffenen jonger dan 18, dus hun behoefte aan onderwijs, bescherming en psychosociale zorg moet centraal staan in onze hulp.
Vrede is een voorwaarde voor het bieden van noodhulp en ontwikkeling en onderwijs is een drijvende kracht voor vrede. Dus wat moet er eerst gebeuren? Vrede? Onderwijs?
In Zuid-Sudan hebben we geen keuze: het moet tegelijkertijd!

Ik vraag Madiha en Lina wat ze willen worden als ze groot zijn. Madiha zegt dokter, Lina lerares.
In oorlogsgebieden reist de tijd maar in één richting. Het vernielt verworvenheden en medemenselijkheid en verandert levens en landschappen voor altijd. Maar niets kan de hoop van deze twee kinderen wegnemen. Als we ze de kans geven!

Inspireer je vrienden

Steun het werk van Plan! Sponsor een kind of steun onze meisjesprojecten!

Hoe kun jij helpen?

Steun onze meisjesprojecten

Sponsor een kind

Voor 25 euro per maand

Geslacht
Leeftijd